Een Oekraïense joodse fotograaf vermaarde bureau Tass Russische oorlog correspondent die in het Rode Leger was in de Tweede Wereldoorlog.
Na een eclectische programmering (gravure, hedendaagse installatie) kiest het Museum van de Botanique na de Zomer van de fotografie opnieuw voor de fotoreportage, met een tentoonstelling van de beroemde Russische fotograaf Jevgeni Chaldej.
Jevgeni Chaldej is een gerenommeerde joods-Oekraïense fotograaf van het Russische agentschap Tass die tijdens de tweede wereldoorlog oorlogscorrespondent was in het Rode Leger.
Zijn fotografisch traject is nauw verbonden met het sovjetregime en de Stalinistische periode, en legt op opmerkelijke wijze de dubbelzinnige band bloot die bepaalde prominenten met het regime verenigde.
Als gepassioneerd fotograaf is Chaldej de auteur van verschillende historisch befaamde foto’s, waaronder die van de Russische soldaat op het dak van de Reichstag tijdens de verovering van Berlijn. Hij heeft de hele Tweede Wereldoorlog (de “Grote Patriottische Oorlog” zoals de Russen die noemen) verslagen in soms onthutsende omstandigheden. Na de oorlog blijft hij in vaak moeilijke omstandigheden zijn beroep uitoefenen, en wordt zo een bevoorrechte getuige van het communistische tijdperk: de defilés, de kolchozen, de collectivisatie en de industrialisering van Rusland. Van Stalin tot Jeltsin: alle leiders van het land kreeg hij voor de lens, zonder echter de gruwel van het Stalinisme aan de kaak te stellen. Net als talloze anderen, en ondanks verschillende golven van antisemitisme onder Stalin, is Chaldej altijd een patriot gebleven. Het drama van de Duitse burgers aan het eind van de oorlog heeft zijn blik wel genuanceerd.
Luister hier naar interview met Johan Swinnen over deze expo!
Deze tentoonstelling bestaat meer dan 100 afdrukken. Naast de fotografische dimensie beslaat ze talloze aspecten van deze bladzijde uit de geschiedenis van de 20ste eeuw, en van het grootste land ter wereld. Dit ensemble laat tevens de symbolische en humanistische reikwijdte zien van het oeuvre van de fotograaf, en zijn fotomontages die hij zijn “fotografische visioenen” noemde.
De tentoonstelling gaat gepaard met de film “Khaldei, un photographe sous Staline”, geregiseerd door Marc-Henri Wajnberg (Wajnberg Production, 60’), en het boek “Khaldei, un photographe en Union Soviétique”, verschenen bij de Editions du Chêne.
Van kindsbeen af bezeten door de fotografie
Chaldej wordt geboren op 23 maart 1917. Op één-jarige leeftijd wordt hij tijdens een pogrom gewond door dezelfde kogel die zijn moeder doodt. Op 15-jarige leeftijd raakt hijgefascineerd door de fotoreportages die in het grote Russische weekblad Ogonjok worden gepubliceerd. Hij bouwt zijn eerste fototoestel met een kartonnen doos eneen bril van zijngrootmoeder als lens. Op 19-jarige leeftijd begint hij te werken voor het sovjetpersagentschap Tass, en vertrekt hij om de tweede Wereldoorlog te fotograferen.Zijnfaam neemt toe, hij wordt de officiële fotograaf van Stalin en vergezelt hem naar Potsdam. Hij volgt ook talloze evenementen zoals het proces van Neurenberg. Hij werkt tot 1972 samen met Tass en moet zich dan terugtrekken omwille van het toenemende antisemitisme in de sovjetstaat. Zijn internationale faam dateert slechts van 1991, het jaar van de val van de U.S.S.R. In 1995 wordt hij toegejuichd op het festival “Visa pour l’Image” van Perpignan waar hij de eregast is. Twee jaar later overlijdt hij, op 6 oktober 1997.
